Björgvin G. Sigurðsson, fyrrum viðskiptaráðherra og þingmaður Samfylkingarinnar um útstrikanir:
Hann kveðst ekki óttast miklar útstrikanir. ,,Það kemur bara í ljós. Ef einhver er óánægður með skipan listan er það aðferðin sem fólk notar.” Þá sagðist hann ekki taka það persónulega verði hann mikið strikaður út af listanum.
Jæja, það var nú ágætt.
Þetta er að mínu mati ein besta grein sem skrifuð hefur verið:
The use of knowledge in a society.
Which of these systems is likely to be more efficient depends mainly on the question under which of them we can expect that fuller use will be made of the existing knowledge. And this, in turn, depends on whether we are more likely to succeed in putting at the disposal of a single central authority all the knowledge which ought to be used but which is initially dispersed among many different individuals, or in conveying to the individuals such additional knowledge as they need in order to enable them to fit their plans with those of others.
Vandinn sem snýr að heimilunum snýst ekki um verðtryggingu, krónuna eða þeim stjórnmálaflokkum sem voru hér við völd. Hér eyddu menn (fólk og fyrirtæki) um efni fram. Þetta er skuldakreppa og ekkert annað.
Einfaldur samanburður á heildarskuldastöðu heimilanna við lánastofnanir í hlutfalli við verga landsframleiðslu á mann á jafnvirðisgengi leiðir þetta í ljós:
Athugið að við lok tímabilsins sem er skoðað hér er krónan ekki búin að falla mikið.
Að skoða fréttir frá Seðlabanka Íslands á haustmánuðum 2008 er góð skemmtun. Rússalánið, tveggja daga fastgengistilraunin og fálmkenndar vaxtaákvarðanir - allt þetta á aðeins þriggja vikna tímabili.
Skoðum fyrst Rússalánið stóra. 7. október síðastliðinn birtist þessi frétt á vefsíðu Seðlabankans:
Sendiherra Rússlands á Íslandi, Victor I. Tatarintsev, tilkynnti formanni bankastjórnar Seðlabankans í morgun að staðfest hefði verið að Rússland myndi veita Íslandi lánafyrirgreiðslu að upphæð 4 milljarðar evra.
Lánið mun verða til 3 - 4 ára á kjörum sem munu verða á bilinu 30 - 50 punktum yfir Libor-vöxtum. Putin forsætisráðherra Rússlands hefur staðfest þessa ákvörðun.
Virtist vera klappað og klárt þegar þetta birtist, lánakjör og allt á hreinu. En síðar sama dag kom þetta:
Í framhaldi af frétt Seðlabanka Íslands frá því fyrr í morgun um viðræður milli Rússlands og Íslands skal áréttað að löndin hafa ákveðið að hefja viðræður um fjármálaleg atriði innan fárra daga.
Úbbs!
***
Fastgengistilraunin mikla 7-8. október. Ég trúði ekki mínum eigin augum þegar ég las þessa frétt á vefsíðu Seðlabankans 7. október.
Gengi krónunnar hefur fallið mikið undanfarnar vikur og er orðið mun lægra en samrýmist jafnvægi í þjóðarbúskapnum. Gripið verður til aðgerða til þess að styðja hækkun gengisins á ný og koma á stöðugleika í gengis- og verðlagsmálum. Seðlabankinn mun láta einskis ófreistað í þeim efnum.
Í samvinnu við ríkisstjórn vinnur bankinn að mótun aðgerða til þess að skapa stöðugleika um raunhæft gengi sem tryggir um leið hraða hjöðnun verðbólgu. Liður í því er efling gjaldeyrisforðans sem tilkynnt var um fyrr í morgun.
Seðlabanki Íslands hefur að fengnu samþykki forsætisráðherra ákveðið að eiga viðskipti á millibankamarkaði í dag á gengi sem tekur mið af gengisvísitölu 175, sem samsvarar um 131 krónu gagnvart evru. Þótt þetta gengi sé hærra en var í lok síðustu viku er það mun lægra en samrýmist stöðugu verðlagi til skamms tíma. Unnið verður að hækkun gengisins með það að markmiði að verðbólga hjaðni hratt. Nánari tilkynningar um fyrirkomulag gengismála og gengi krónunnar verða veittar á allra næstu dögum.
Morguninn eftir kom síðan þetta:
Áfram er unnið að mótun aðgerða til þess að skapa stöðugleika um raunhæft gengi krónunnar. Bankinn mun í dag, eins og í gær, eiga viðskipti á millibankamarkaði á gengi evru 131 kr. Í gær seldi bankinn 6 milljónir evra fyrir 786 milljónir króna. Í þessu felst ekki að gengið hafi verið fastsett. Aðeins það að Seðlabankinn telur að hið lága gengi krónunnar sem myndast hefur að undanförnu sé óraunhæft. Mælist bankinn til þess að viðskiptavakar á millibankamarkaði hér styðji við þá viðleitni bankans að styrkja gengið.
Já, ókei. Í þessu felst ekki sú viðleitni að festa gengið við 175, heldur að Seðlabankinn telur gengi krónunnar óraunhæft. Seðlabankinn hafði lýst yfir að hann myndi láta einskis ófreistað í því að koma stöðugleika á gengismál, gott og vel. Ég held hins vegar að viðleitni viðskiptavaka í þessu tilfelli hafi aðeins verið að kaupa erlendan gjaldeyri á útsölu hjá Seðlabankanum.
Kvöld sama dags birtist síðan þessi frétt:
Seðlabanki Íslands hefur í tvo daga átt viðskipti með erlendan gjaldeyri á öðru gengi en myndast hefur á markaði. Ljóst er að stuðningur við það gengi er ekki nægur. Bankinn mun því ekki gera frekari tilraunir í þessa veru að sinni.
Einhver líkti 20% skuldaniðurfellingu við að fara á rjúpnaveiðar með fallbyssu. Ætli þessari viðleitni Seðlabankans til að koma á stöðugleika í gengismálum megi ekki líkja við að fara á fílaveiðar með teygjubyssu.
***
15. október síðastliðinn ákvað Seðlabankinn að þrykkja niður stýrivöxtum til að bregðast við snöggversnandi horfum í efnahagslífinu. Eftirfarandi rökstuðningur birtist á vefsíðu Seðlabankans:
Mikil umskipti hafa orðið í íslenskum þjóðarbúskap undanfarnar vikur. Íslenska bankakerfið hefur ekki staðist þá raun sem erfið markaðsskilyrði og brestur á trausti á veraldarvísu í efnahagsmálum ásamt innlendri áhættusækni hafa skapað.
Margvísleg störf hafa horfið á augabragði, eftirspurn hnignað og væntingar eru með daufasta móti á alla mælikvarða mælt. Næstu áhrif brota bankalífsins verða erfið og samdráttur verulegur.
Bráðabirgðaspár litast af framangreindu áliti.
Bankastjórnin hefur átt óformlegar viðræður við aðila vinnumarkaðarins og ýmsa fleiri að undanförnu og yfirfarið þessa alvarlegu stöðu.
Niðurstaða bankastjórnar er því sú að lækka stýrivexti um 3,5% nú. Stýrivextir bankans verða því 12%.
Þetta nýja vaxtastig var þó fljótt að hækka aftur. 28 . október sagði Seðlabankinn þetta:
Bankastjórn Seðlabanka Íslands hefur ákveðið að hækka stýrivexti um 6 prósentur í 18%.
Ef það var bankastjórn Seðlabankans sem ákvað þetta er sú ákvörðun illskiljanleg í ljósi fyrri yfirlýsinga.
***
Hvað var eiginlega í gangi þarna uppfrá?
Fyrsta sumarið sem ég starfaði sem blaðamaður Viðskiptablaðsins var mér falið það verkefni að taka viðtal við þáverandi félagsmálaráðherra, Jóhönnu Sigurðardóttur. Viðtalið var tekið um þremur mánuðum eftir myndun stjórnar Sjálfstæðisflokksins með Samfylkingunni árið 2007.
Ég spurði Jóhönnu um Evrópusambandið, hvers vegna lítið hefði verið talað um það áherslumál Samfylkingarinnar í stjórnarsáttmálanum og hvort hún sjálf væri harður Evrópusinni. Ekki stóð á svörum:
„Nei, það er ég ekki. Ég vil fara varlega í Evrópumálum og hef verið í þeim hópi Samfylkingar sem vill fara sér hægt í inngöngu í sambandið. Ég hef þó komist að því að vitræn umræða um aðild mun aldrei eiga sér stað nema að við förum í aðildarviðræður til þess að vita hvað við fáum. Það eru mjög skiptar skoðanir um ávinninginn, sérstaklega hvað varðar sjávarútveginn.
Það er algert lykilatriði að við missum ekki forræði yfir þeirri auðlind.“
Um helgina segir Jóhanna hins vegar á landsfundi flokks síns:
„Við viljum sambærileg kjör fyrir íslenskan almenning og þar sem best gerist í Evrópu. Besta leiðin að þessu markmiði er að leita samninga við Evrópusambandið um fulla aðild og upptöku evru eins fljótt og kostur er.”
Þrátt fyrir að ég sé í meginatriðum ósammála Jóhönnu í pólitískum skoðunum hef ég aldrei talið hana vera tækifærissinna eða pólitískan vindhana. Ég hafði greinilega rangt fyrir mér.
En hélt Jóhanna sumarið 2007 að Evrópuumræðan myndi þokast áfram á því kjörtímabili?
„Umræðan mun eflaust aukast og þroskast en aðildarumsókn mun tæplega komast á dagskrá.“
Allar tillögur VG í atvinnumálum eiga það sammerkt að krefjast aukinna opinberra útgjalda til skemmri eða lengri tíma. Tillögum þeirra er skipt í þrennt, en í raun ætti þetta allt að falla undir síðasta liðinn. Tillögurnar má sjá hér.
Uppáhaldstillögurnar mínar eru þessar:
Ástæða þess að atvinnustarfsemi á borð við loðdýrarræktun, skipasmíði eða minjagripagerð hafa dregist saman eða ekki orðið að stórtækum atvinnuvegum er einföld: Ekki er er um arðbæra starfsemi að ræða, nema í mesta lagi í smáum stíl.
Einmitt. Fleiri göngustígar munu koma okkur til bjargar. Já eða húsgögn gerð úr eðalviði úr Hallormsstaðaskógi.
***
Ég varð raunar fyrir vonbrigðum með landsfundarályktanir VG. Ég hélt virkilega að menn væru með hugmyndir þarna eftir 18 ár í stjórnaraðstöðu og tilheyrandi vanþóknun á stjórnarflokkum.
Meira að segja hugmyndirnar sem snúa að nýsköpun eiga það allar sammerkt að krefjast opinberra útgjalda. Hvenær ætla menn að skilja að atvinnusköpun til framtíðar verður ekki til inn í ráðuneytum og með fjármunum þaðan, heldur hjá fólkinu sjálfu?
Það eina sem vantar í þessar ályktanir VG er að „Ísland verði lýðræðisríki byggt á vísindum og tækniframförum”, en það eru einmitt einkunnarorð lands sem liggur norðan við Suður-Kóreu.
Ég bjóst einhvern veginn ekki við því að sjá talað um Gylfa Magg, Tryggva Þór og kynskiptiaðgerðir í sömu andrá.
Í allri umræðu um virkni og árangur peningastefnu Seðlabanka Íslands hefur jafnan lítið farið fyrir kynjafræðilegum úttektum á peningamagni í umferð. Ég og fyrrum kollegi minn á Viðskiptablaðinu, suðurnesjaprinsinn Örn Arnarson, ákváðum á dögunum að bæta úr því og gera kyngreiningu á peningamagni í umferð.
Niðurstöðurnar eru sláandi:
Þessi mynd lýsir samanlögðu verðgildi hverrar seðlategundar fyrir sig sem er nú í umferð á Íslandi. 5000 króna seðilinn er skrýddur andlitsmynd Ragnheiðar Jónsdóttur, biskupfrúar á Hólum. Fyrir aftan hana má síðan sjá Gísla Þorláksson biskup ásamt tveimur fyrrverandi konum sínum. Á bakhlið seðilsins er Ragnheiður síðan við hannyrðir ásamt tveimur ónefndum stúlkum. Því er hér um að ræða fjórar konur á einum seðli, en aðeins einn karlmann.
Jóhannes Kjarval prýðir 2.000 króna seðilinn, en á bakhlið seðilsins má einnig finna eftirprentun af verki Kjarvals, Kona og blóm. Kynjaskiptingin er því jöfn á þessum seðli, og plönturíkið á einnig sinn fulltrúa.
Brynjólfur Sveinsson Skálholtsbiskup og Jón Sigurðsson forseti eru síðan á 1.000 og 500 króna seðlunum. Vart tekur því að ræða þá seðla, þar sem þeir hafa nánast misst verðgildi sitt á undanförnum mánuðum sökum verðlagsþróunar. Á baki seðlanna má finna byggingar, annars vegar Brynjólfskirkja í Skálholti og hins vegar Lærði skólinn við Lækjargötu.
Í öllu falli er ljóst að peningastefna Seðlabanka Íslands er kynjafræðilega gjaldþrota.
***
Lítum á kyngreiningu eftir fjölda seðla í umferð óháð verðgildi:
Hér er leiðrétt fyrir verðgildi og fjöldi seðla af hverri tegund skoðaður. Þrátt fyrir að þrír á fjórum seðlum sem Seðlabanki Íslands prentar sé prýddur karlmönnum eru tveir fimmtu allra seðla með kvenkyns andliti. Þrátt fyrir að það uppfylli jafnréttisstaðla (sem kveða á um eigi minna en 40% hlut hvors kyns alltaf og alls staðar í öllu sem gerist einhvern tímann) koma hér til sögunnar aðrir samfélagslegir árekstar.
Af hverju fær myndlistarmaðurinn Jóhannes Kjarval einungis að prýða 3% seðlafjölda? Er kannski þarna komin ástæða þess að menntamálaráðherra ákvað að auka úthlutanir listamannalauna á dögunum? Hvers vegna prýða kirkjunnar menn og -konur 65% seðla? Trúfrelsi er stjórnarskrárbundinn réttur á Íslandi, en sú staðreynd hefur augljóslega farið framhjá peningamálayfirvöldum á Íslandi.
Eitt það allra áhugaverðasta sem ég hef rekist á að undanförnu er umfjöllun Endurmenntunar Háskóla Íslands um nám á meistarastigi um málefni innflytjenda. Meðal þess sem lögð er áhersla á að nemendur tileinki sér í náminu er að þeir:
Um er að ræða tveggja anna nám sem kostar litlar 560.000 krónur. Sem er kannski ekki há fjárhæð, í ljósi þess að námið gerir nemendum kleift að átta sig á mikilvægi hnattrænna tenginga og ekki síst öðlast næmni í samskiptum. Síðan hefur mér aldrei tekist að skoða eigin viðhorf í innflytjendamálum almennilega. Ég hugsa að það sé kjörið að greiða sérfræðingum á vegum Háskóla Íslands hálfa milljón fyrir að aðstoða mig við það nauðsynjarverk.
***
Nei, ég hugsa að ég skelli mér frekar í norrænu öldrunarfræðin.
Jónas Kristjánsson, sem ég veit eiginlega ekki hvað gerir annað en blogga, sýnir að Steingrímur Hermannsson er ekki einn um að búa yfir yfirgripsmikilli vanþekkingu í efnahagsmálum. Í þessari færslu segir:
Svipað er að segja um fiskinn, verðið verður lágt og sala treg. Þannig magnar erlend kreppa íslenzka hrunið, veldur okkur erfiðleikum við að afla gjaldeyristekna. Í þessu er þó einn ljós punktur, erlendar myntir lækka í verði eins og krónan.
Lækka þá allir gjaldmiðlar jafnmikið? Eitthvert fara fjármunirnir, veiking á einum stað orsakar styrkingu á öðrum stað. Er kannski réttara að segja að krónan styrkist hreinlega?
***
Hroki Mourinho er yndislegur. Ég get ekki annað en fílað svona viðtöl.
Ég veit ekki hvort þessi auglýsing á Facebook fær mig til að vilja kaupa viðkomandi vöru:
Er tölvan hæg með vírus ok bæ?
Ákveðið hefur verið að fjarlægja ekki gjaldeyrisgröft Seðlabankans.
Á meðan mun gröftur í formi jöklabréfa rotna enn frekar og lykta hrikalega þegar honum verður hleypt út.