Að skoða fréttir frá Seðlabanka Íslands á haustmánuðum 2008 er góð skemmtun. Rússalánið, tveggja daga fastgengistilraunin og fálmkenndar vaxtaákvarðanir - allt þetta á aðeins þriggja vikna tímabili.
Skoðum fyrst Rússalánið stóra. 7. október síðastliðinn birtist þessi frétt á vefsíðu Seðlabankans:
Sendiherra Rússlands á Íslandi, Victor I. Tatarintsev, tilkynnti formanni bankastjórnar Seðlabankans í morgun að staðfest hefði verið að Rússland myndi veita Íslandi lánafyrirgreiðslu að upphæð 4 milljarðar evra.
Lánið mun verða til 3 - 4 ára á kjörum sem munu verða á bilinu 30 - 50 punktum yfir Libor-vöxtum. Putin forsætisráðherra Rússlands hefur staðfest þessa ákvörðun.
Virtist vera klappað og klárt þegar þetta birtist, lánakjör og allt á hreinu. En síðar sama dag kom þetta:
Í framhaldi af frétt Seðlabanka Íslands frá því fyrr í morgun um viðræður milli Rússlands og Íslands skal áréttað að löndin hafa ákveðið að hefja viðræður um fjármálaleg atriði innan fárra daga.
Úbbs!
***
Fastgengistilraunin mikla 7-8. október. Ég trúði ekki mínum eigin augum þegar ég las þessa frétt á vefsíðu Seðlabankans 7. október.
Gengi krónunnar hefur fallið mikið undanfarnar vikur og er orðið mun lægra en samrýmist jafnvægi í þjóðarbúskapnum. Gripið verður til aðgerða til þess að styðja hækkun gengisins á ný og koma á stöðugleika í gengis- og verðlagsmálum. Seðlabankinn mun láta einskis ófreistað í þeim efnum.
Í samvinnu við ríkisstjórn vinnur bankinn að mótun aðgerða til þess að skapa stöðugleika um raunhæft gengi sem tryggir um leið hraða hjöðnun verðbólgu. Liður í því er efling gjaldeyrisforðans sem tilkynnt var um fyrr í morgun.
Seðlabanki Íslands hefur að fengnu samþykki forsætisráðherra ákveðið að eiga viðskipti á millibankamarkaði í dag á gengi sem tekur mið af gengisvísitölu 175, sem samsvarar um 131 krónu gagnvart evru. Þótt þetta gengi sé hærra en var í lok síðustu viku er það mun lægra en samrýmist stöðugu verðlagi til skamms tíma. Unnið verður að hækkun gengisins með það að markmiði að verðbólga hjaðni hratt. Nánari tilkynningar um fyrirkomulag gengismála og gengi krónunnar verða veittar á allra næstu dögum.
Morguninn eftir kom síðan þetta:
Áfram er unnið að mótun aðgerða til þess að skapa stöðugleika um raunhæft gengi krónunnar. Bankinn mun í dag, eins og í gær, eiga viðskipti á millibankamarkaði á gengi evru 131 kr. Í gær seldi bankinn 6 milljónir evra fyrir 786 milljónir króna. Í þessu felst ekki að gengið hafi verið fastsett. Aðeins það að Seðlabankinn telur að hið lága gengi krónunnar sem myndast hefur að undanförnu sé óraunhæft. Mælist bankinn til þess að viðskiptavakar á millibankamarkaði hér styðji við þá viðleitni bankans að styrkja gengið.
Já, ókei. Í þessu felst ekki sú viðleitni að festa gengið við 175, heldur að Seðlabankinn telur gengi krónunnar óraunhæft. Seðlabankinn hafði lýst yfir að hann myndi láta einskis ófreistað í því að koma stöðugleika á gengismál, gott og vel. Ég held hins vegar að viðleitni viðskiptavaka í þessu tilfelli hafi aðeins verið að kaupa erlendan gjaldeyri á útsölu hjá Seðlabankanum.
Kvöld sama dags birtist síðan þessi frétt:
Seðlabanki Íslands hefur í tvo daga átt viðskipti með erlendan gjaldeyri á öðru gengi en myndast hefur á markaði. Ljóst er að stuðningur við það gengi er ekki nægur. Bankinn mun því ekki gera frekari tilraunir í þessa veru að sinni.
Einhver líkti 20% skuldaniðurfellingu við að fara á rjúpnaveiðar með fallbyssu. Ætli þessari viðleitni Seðlabankans til að koma á stöðugleika í gengismálum megi ekki líkja við að fara á fílaveiðar með teygjubyssu.
***
15. október síðastliðinn ákvað Seðlabankinn að þrykkja niður stýrivöxtum til að bregðast við snöggversnandi horfum í efnahagslífinu. Eftirfarandi rökstuðningur birtist á vefsíðu Seðlabankans:
Mikil umskipti hafa orðið í íslenskum þjóðarbúskap undanfarnar vikur. Íslenska bankakerfið hefur ekki staðist þá raun sem erfið markaðsskilyrði og brestur á trausti á veraldarvísu í efnahagsmálum ásamt innlendri áhættusækni hafa skapað.
Margvísleg störf hafa horfið á augabragði, eftirspurn hnignað og væntingar eru með daufasta móti á alla mælikvarða mælt. Næstu áhrif brota bankalífsins verða erfið og samdráttur verulegur.
Bráðabirgðaspár litast af framangreindu áliti.
Bankastjórnin hefur átt óformlegar viðræður við aðila vinnumarkaðarins og ýmsa fleiri að undanförnu og yfirfarið þessa alvarlegu stöðu.
Niðurstaða bankastjórnar er því sú að lækka stýrivexti um 3,5% nú. Stýrivextir bankans verða því 12%.
Þetta nýja vaxtastig var þó fljótt að hækka aftur. 28 . október sagði Seðlabankinn þetta:
Bankastjórn Seðlabanka Íslands hefur ákveðið að hækka stýrivexti um 6 prósentur í 18%.
Ef það var bankastjórn Seðlabankans sem ákvað þetta er sú ákvörðun illskiljanleg í ljósi fyrri yfirlýsinga.
***
Hvað var eiginlega í gangi þarna uppfrá?
